Emigracja stała się tak znaczącym zjawiskiem, że polskie zespoły zaczęły śpiewać o niej piosenki.

Każda epoka ma swoje festiwale. Za czasów PRL cieszył oko i ucho Festiwal Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu. Znakiem czasu był też Festiwal Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze, na którym debiutowały takie krajowe diwy, jak Małgorzata Ostrowska czy Izabela Trojanowska. Nieśmiertelne okazały się festiwale w Opolu i Sopocie, choć ten ostatni ciągle nie może zdecydować się na swoją formułę. Jednak już chyba najwyższy czas, by pójść z duchem epoki i stworzyć nowy festiwal - Przegląd Piosenki Emigracyjnej. Aż dziw bierze, że nikt jeszcze na to nie wpadł! Zwłaszcza, że parcie krajowych wykonawców na tematykę społeczną jest ogromne i co rusz zasypują nas nowymi produktami z wątkiem emigracyjnym w tle.

Zazdrosny kochanek

Pochodzący z Łodzi zespół L.Stadt, pisze o sobie na swojej stronie internetowej, że "okrzyknięty został nadzieją polskiej sceny muzycznej 2007 roku". Najwyraźniej stało się to zanim grupa wydała swoją pierwszą płytę, która ukazała się w lutym tego roku. Promuje ją utwór o znamiennym tytule "Londyn". Wokalista grupy śpiewa, że zawiódł swoją dziewczynę, a ona wyjechała do Londynu - jak możemy się domyślać na saksy. Nic więc dziwnego, że w refrenie zawodzi tęsknie "to najgorszy ze snów / ty w Londynie ja tu". Jednak już parę wersów dalej wychodzą na jaw zupełnie niespodziewane fakty. Śpiewający przyznaje bowiem, że "to nie miłość / tylko zazdrość" - o co jest zazdrosny nasz bohater? - "że mnie tam nie było". Pod koniec utworu tę samą myśl wyraża jeszcze raz, ale dobitniej "ta zazdrość nie minie / przecież nigdy nie byłem w Londynie..." Z utworu nie dowiadujemy się, dlaczego nasz bohater nie mógł pojechać do Londynu za ukochaną - może nie było go stać na bilet? A może po prostu wolał jednak życie w Polsce. "Londyn" jest jedynym polskojęzycznym utworem na płycie. Reszta śpiewana jest po angielsku. Widać artysta ma nadzieję, że na londyński rynek muzyczny jednak trafi.
Niezbyt logicznym posunięciem wydaje się fakt, że teledysk do utworu nakręcony został właśnie w Londynie. Skoro wokalista śpiewa, że tam nigdy nie był, a w wideoklipie jedzie przez Londyn samochodem, to jaki w tym sens? Warto jednak zaznaczyć, że w teledysk, nakręcony najwyraźniej jesienią zeszłego roku, wplecione zostały sekwencje wyborów parlamentarnych w 2007 roku. Widać na nim kilkukilometrową kolejkę Polaków stojących przed ambasadą, by oddać głos.

Start bez lądowania

"Wlokę ten ból przez Włocławek / kocham cię jak Irlandię" - śpiewała przed laty Kobranocka. Tym razem uroki Zielonej Wyspy opiewa wrocławska kapela Hurt. Zespół, który zaistniał w masowym odbiorze przed trzema laty przebojem "Załoga G.", działa z przerwami od 16 lat. W tym roku powrócił z nowym kawałkiem zatytułowanym "Ponad chmurami". Tematyka utworu jest oczywiście emigracyjna ("Lecę ponad chmurami, lecę do Irlandii"). Bohater utworu zrywa z krajową przeszłością zostawiając za sobą, jak twierdzi, "pachnący dzieciństwem Biskupin, Kraków i Nałęczów". Zostawia też m.in. "ulubione gazety", "stare karty tramwajowe" i "zapach choinki". Wszystko pięknie, tylko czemu śpiewa, że wystartował rano, a "lądowania w planach nie ma". Jak to nie ma lądowania? Co poeta miał na myśli - nie całkiem wiadomo.
Z kolei zespołu IRA nie trzeba chyba nikomu przedstawiać. Na stronie internetowej kapeli czytamy: "IRA to na polskiej scenie sprawdzona marka. Fabryka przebojów, które od niemal dwóch dekad cieszą fanów melodyjnego rocka". Widać, że autoreklama jest ich mocną stroną. "Jesteśmy dojrzałym zespołem, niczego nie musimy udowadniać" - mówi wokalista Artur Gadowski. Tym razem zespół spłodził więc bez udawania szczery do bólu, prawdziwy hymn emigrantów wyjeżdżających za chlebem do Wielkiej Brytanii - "Londyn 8.15". "Wystarczy spojrzeć na tytuł - piszą skromnie muzycy - by zorientować się, że zespół jak zwykle trzyma rękę na pulsie rzeczywistości". - A dalej - "Twórcy hymnu "Mój dom" mają pełne prawo do śpiewania o emigracji. (...) Tamten utwór, z 1990 roku, był pełen nadziei. Że stąd nie wyjedziemy, że coś się zmieni. Wszyscy liczyli, że będzie inaczej. A wyszło... jak zwykle". Zespół śpiewa w imieniu wszystkich tych, "co chcieli tu osiągnąć coś nic nie kradnąc" i tych "co chcieliby do czegoś dojść bez układów". To dla nich właśnie ten lot "8.15 Londyn miesiąc wprzód - wyprzedany".
Piosenka wyśpiewana jest z należytym poważnym, "głębokoludzkim" patetyzmem. Nie stała się jednak w kraju megahitem. Czyżby wszyscy, których w intencji zespołu song ten miał poruszać i wzruszać, wyjechali za granicę?

Londyn woła

Zespół Radio Bagdad nagrał polską wersję słynnego "London Calling" The Clash - utworu, który dla Polaków zrobił się znowu na czasie. Niedawno ten sam kawałek wyśpiewała bardzo oryginalnie Gabriela Kulka, a teraz zabrali się za niego "Bagdadowcy". Ich wersja nie jest tłumaczeniem oryginału! W napisanym na nowo tekście udało im się uniknąć pretensjonalności i wykroić całkiem zgrabny kawałek rzeczywistości. "Londyn dzwoni do odległych miast", "Przyjeżdżaj prędko, pożyczę na wjazd!", "Londyn przyciąga jak magnez żeliwo".
Póki co, wszystkich opisanych tu piosenek nie usłyszymy na jednym festiwalu. Za to już na początku września będziemy mogli zobaczyć w Londynie koncert, jakiego jeszcze nie było: największy festiwal polskiej muzyki rozrywkowej za granicą. Wystąpią na nim m.in.: Doda, Kayah, Bajm, Lady Pank. Ciekawe, który z wykonawców specjalnie na tę okazję przygotuje piosenkę o tematyce emigracyjnej? Przekonamy się we wrześniu na Wembley. Uwaga: wejście na koncert jest bezpłatne.

W "London Calling" w wersji Radio Bagdad pojawia się cytat z kultowego "Misia" Barei:
KOBIETA NA POCZCIE: Nie mogę wysłać tej depeszy! Nie ma takiego miasta - Londyn! Jest Lądek, Lądek Zdrój...
MIŚ: Londyn - miasto w Anglii.
KOBIETA NA POCZCIE: To co mi pan nic nie mówi ?!
MIŚ: No mówię pani właśnie.
KOBIETA NA POCZCIE: To przecież ja muszę pójść i poszukać, zobaczyć gdzie to jest. Cholera jasna.

Jacek Papis
j.papis@laif.co.uk